Artık ölenlerin seslerini duyacaksınız

Yapay zeka aracılığıyla vefat eden kişilerin dijital verilerinden oluşturulan "yas botları", teknoloji dünyasında etik ve psikolojik bir tartışmanın fitilini ateşledi.

Uzmanlar, dijital ortamda canlandırılan bu simülasyonların yas sürecini kalıcı bir patolojiye dönüştürebileceği konusunda ciddi uyarılarda bulundu.

Gelişen yapay zeka algoritmaları ve derin öğrenme teknikleri, insanlık tarihinin en kadim gerçeği olan "ölüm" kavramını dijital bir boyuta taşıdı.

İnternetin karanlık labirentlerinde ve lisanslı veri tabanlarında, hayatını kaybeden bireylerin sosyal medya paylaşımları, ses kayıtları ve yazışmaları kullanılarak oluşturulan "dijital ikizler" dönemi resmen başladı.

Vefat eden yakınlarıyla ekrandan iletişim kurmak isteyen ailelerin sayısındaki artış, bilim dünyasını etik ve teknik bir çıkmazın eşiğine getirdi.

Cambridge Üniversitesi bünyesinde yapılan araştırmalar, bu teknolojinin insan psikolojisi üzerindeki tahribatına dikkat çekti.

Bilim insanları, "yas botu" (griefbot) olarak adlandırılan bu yazılımların, bireylerin kayıplarıyla sağlıklı bir şekilde vedalaşmalarını engellediğini saptadı.

Araştırma sonuçları, dijital bir hayaletle kurulan iletişimin, beyindeki travma tepkilerini taze tuttuğunu ortaya koydu.

Konuyla ilgili görüşlerini paylaşan Oxford İnternet Enstitüsü'nden Dr. Maggie Savin-Baden, bu durumun etik sınırları aştığını vurguladı.

Savin-Baden, "Bu teknoloji, bireylerin ölümden sonraki dijital varlıkları üzerinde kontrol sahibi olamaması gibi devasa bir sorun teşkil ediyor. İnsanların rızası dışında veri tabanlarına hapsedilmiş birer 'dijital bilinç' haline getirilmesi, modern çağın en büyük etik ihlalidir" şeklinde değerlendirmede bulundu.

Gelecek bilimci ve teknoloji etiği uzmanı Dr. Patrick Stokes ise konuyu bir "dijital mülkiyet" meselesi olarak ele aldı.

Stokes, "Vefat eden birinin sesini ve görüntüsünü ticari bir yazılımın parçası haline getirmek, o kişinin anısına yapılan bir saldırıdır. Bu simülasyonlar gerçek bir bilinç değil, yalnızca verilerin mekanik bir yansımasıdır ancak kullanıcılar bu ayrımı yapmakta zorlanıyor" ifadelerini kullandı.

Teknoloji çevrelerinde konuşulan en ürkütücü senaryo ise bu dijital kopyaların zamanla kontrolden çıkma ihtimali olarak kayda geçti.

Kendi kendine öğrenmeye devam eden algoritmaların, orijinal kişinin karakterinden saparak öngörülemez tepkiler vermesi, siber güvenlik uzmanlarını da alarma geçirdi.

"Karanlık İnternet" (Dark Web) üzerinde bu verilerin manipüle edilerek şantaj veya dolandırıcılık faaliyetlerinde kullanılma riski, dijital ölümsüzlük hayalinin karanlık yüzünü bir kez daha gözler önüne serdi.