Canlı yayında masayı yumrukluyor, “Sattırmam efendim, sattırmam” diye bağırıyor.

12 Eylül askeri darbe sonrasında ilk seçim 1983’te. Askerlerin seçime girmesine izin verdiği üç parti lideri Turgut Özal (ANAP), Necdet Calp (SHP) ve Turgut Sunalp (MDP) TRT’de canlı yayına çıkıyor. O yayında en ilginç an Özal ile Calp arasında yaşanıyor.

Özelleştirmeleri savunan Özal “Boğaz Köprüsü’nü satacağım” dediği anda, Calp “Sattırmam efendim, sattırmam” diyerek yumruğunu masaya indiriyor.

Sonradan ölçüldüğüne göre...

“Sattırmam” tepkisiyle, SHP’nin oyu yüzde 30’a çıkıyor.

Köprü satma fikri 43 yıllık bir hikaye. Zaman zaman akla gelse bile, hiçbir iktidar köprüleri satamıyor.

Tecrübeyle sabit, halk satışa olağanüstü karşı. Çünkü satılırsa, geçiş ücreti artıyor.

Büyük zarar

Köprü ve otoyolları satma düşüncesi bugün yine gündemde.

Konu önce dış basında yayınlanıyor. Ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğü mali tablolarına dayanarak, CHP Zonguldak milletvekili Deniz Yavuzyılmaz da bir açıklama yapıyor.

Köprülerin satışı için 2012’de ihaleye çıkılıyor, köprüler ve otoyollar için en yüksek teklif 5 milyar 700 milyon dolar. O tarihte Başbakan Tayyip Erdoğan “7 milyar doların altındaki satış vatana ihanettir” diyor, ihale iptal ediliyor.

Oysa, bugün iktisatçılara göre:

“Satış şu anda 4 milyar dolar dolayında.”

Zarara bakar mısınız?..

14 yıl önce 5 milyar 700 milyon doları az bulan AKP, bugün 4 milyar dolara mı fit oluyor!..

Hatta 4 bile değil, hedef 155 milyar lira, bugünkü kurdan 3,5 milyar dolar.

Bu hesabın kaynağı Orta Vadeli Program (OVP).

OVP hedefi

OVP’de değişiklik var.

İlk düzenlediğinde, OVP’nin 2026 yılı özelleştirme hedefi 30 milyar lira. Sonradan hedef 185 milyar liraya yükseltiliyor.

Demek ki:

185 - 30 = 155.

Köprü ve dokuz otoyolun satışından beklenen 155 milyar lira, bugünkü kurdan 3.5 milyar dolar!..

5,7 milyar dolar nerede, 3,5 milyar dolar nerede?..

Neden bu ölçüde zararına satış?..

Kasada para yok da, ondan!..

Anlı şanlı nutuklarla açıklanan “Tasarruf Genelgesi’ni” kimse takmıyor!..

Altın yumurtlayan tavuk

Köprü ve otoyollar sürekli para basıyor, üstelik hiç riski yok.

Giderler çıktıktan sonra, 2024 yılında sadece iki köprüden net 111 milyon, 2025’te net 112 milyon dolar gelir elde ediliyor. Otoyollarla birlikte, bu gelir yılda 500 - 600 milyon dolara yükseliyor.

İktidar taş atıp da, kolu mu yoruluyor?.. Yoo, sadece insanlar köprü ve yolları kullanıyor, bütçeye de para akıyor.

Ama, satılırsa...

Bütçede uzun vadeli gelirden...

“Altın yumurtlayan tavuktan” vazgeçiliyor.

Hem de, ne vazgeçme!.. Çarpıcı bir hesap var. Satış 25 yıl vadeli. Deniz Yavuzyılmaz’ın hesabına göre, 25 yılda:

Köprülerden 5 milyar 597 milyon dolar,

Otoyollardan 17 milyar 663 milyon dolar,

Toplam 23 milyar 260 milyon dolar bekleniyor.

Satılırsa, bundan vazgeçiliyor.

Yabancılar iştahlı

Özelleştirme haberlerinin önce yabancı basında yayınlanması rastlantı değil. Onların iddiasına göre:

“AKP İktidarı köprü ve otoyolların özelleştirilmesi için dünyada 600’e yakın ofisi bulunan yabancı bir firmaya yetki veriyor.

Teknik fizibilitesi Amerikan / Kanada kökenli bir firmaya bırakılıyor.”

Yabancı firmaların dikkatini çeken bir girişim. Araç geçiş ücretleri zaten dolara endeksli.

Anlaşmazlık halinde ise, AKP malum, İngiliz Mahkemelerini yetkili kılıyor. Yabancı mahkemelere yetki verilmesi, son seçimde AKP ile CHP arasındaki tartışmalardan birini oluşturuyor.

Zam ve zam

Devletin işlettiği köprü ve otoyol ücretleri KÖİ ya da Yap - İşlet - Devret modeli üzerinden yapılan köprü ve otoyollardan çok daha ucuz.

Satış sonrasında zam yapılacağı kesin. Bu da ulaşım ve nakliye fiyatlarını etkileyeceğine göre, başta gıda fiyatları artışı, hayat biraz daha çekilmez hale gelecek. 

Bu satışlar kasada para olmadığının ilanı.

Aynı zamanda, geleceğin ipotek altına alınması.

- Bazı firmaların vergi borçları neden siliniyor?..

- Oradaki işçilerin kıdem tazminatı ile bazı giderlerin bir bölümünü neden devlet ödüyor?..

- Kayıt dışı ekonomi neden hala başıboş at koşturuyor?..

Bu kaynaklar varken, hepimizin varlıklarını satmanın alemi ne?..
 

Yalçın Doğan

[email protected]