Her sabah yeniden doğuştur; eğer uyanırsak!

Bizler 2022'yi geride bırakırken zaman hızla ileriye doğru akıyor. Bir türlü açıklama getiremesek de, kimden ve nasıl olduğunu bilmesek de, yaşamın bir ödül olduğunu unutmamanızı dilerim. Hızla akıp giden zamanın akıntısına kapılmak yerine zamanda sörf yapmanızı, keyifle yol almanızı dilerim

01 Ocak 2023 - 11:46 - Güncelleme: 02 Ocak 2023 - 11:05

2022 yılına dönüp baktığımızda bilim adına çok önemli adımlar atıldığına tanık oluyoruz. Ana başlıklarla özetlersek:

Evrene yeni bir pencere açıldı ve şimdi oradan evreni farklı bir gözlükle izliyoruz.

Dünya'ya yaklaşan bir astreoidin yörüngesi değiştirildi, kendimizi artık çok daha güvende hissediyoruz.

Yıllardır tartışılan ve yoğun araştırılan nükleer füzyon enerjisine bir adım daha yaklaşıldı. Ama yol çok uzun.

Bilim insanları Einstein'ın yanılıyor olabileceğini kanıtlayarak 2022 Nobel Ödülü'ne ulaştılar.

Ve yılın son günlerinde insanın Ay yolculuğu yeniden başladı.

Evrene açılan yeni pencere: JWST

James Webb Uzay Teleskobunun (JWST), uzaya fırlatılmasının üzerinden tam bir yıl geçti. Bilim insanları, JWST'nin bu süre içinde 'olağanüstü' performans gösterdiğini söylüyorlar.

JWST tarafından Dünya'ya iletilen ilk fotoğraf, ABD Başkanı Joe Biden tarafından Beyaz Saray'da düzenlenen özel bir etkinlikte duyuruldu ve ardından göz kamaştırıcı görüntüler birbirini izledi.

Webb Teleskobu evreni, Hubble'dan farklı olarak, kızılötesi dalga boylarında algılar. Bu, insan gözünün göremediği köşelerini ve daha önce bilmediğimiz farklı özelliklerini keşfetmek anlamına geliyor.

Bu özelliği ile JWST, Hubble'a kıyasla uzayın çok daha uzak derinlerini ve zamanın daha da gerisini görme özelliğine sahip. En heyecan verici özelliği ise, Büyük Patlama sonrası oluşan ilk yıldızların ilk ışıklarını görmemizi sağlayacak olması.

Webb'in gönderdiği fotoğraflardan biri Carina Bulutsusu

JWST'in 2030'lara kadar faaliyet göstermesi bekleniyor ve şimdiden astronomide devrim yaratma yolunda ilerliyor.

Bir asteroidin yörüngesini değiştirmek

Kasım 2021'de NASA tarafından uygulamaya konulan "Double Asteroid Redirection Test (DART)" programı, gezegenimize doğru hızla gelmekte olan bir asteroidin yönünün değiştirilerek Dünya'dan uzaklaştırılması amacıyla geliştirilmiş bir program.

DART, ilk olarak Dünya'dan 1.3 milyon km uzaklıkta ve yaklaşık 160 metre genişliğinde küçük kayasal bir nesne olan Dimorphos'u hedef aldı. Dimorphos, çapı yaklaşık 780 metre olan Didymos adlı bir ana asteroidin yörüngesinde dönmekte olan daha küçük bir astroid.

DART'ın, hedefine ulaşması yaklaşık 10 ay sürdü ve 11 milyon kilometrelik bir yolculuğun ardından 26 Eylül'de bir futbol stadyumu büyüklüğündeki asteroid ile kafa kafaya çarpıştırıldı.

Güçlü bir şekilde gerçekleşen bu çarpışma, çarpmadan iki gün sonra SOAR Teleskobu tarafından görüntülendi. Ayrıca çarpışma etkisinin hem Hubble Uzay Teleskobu ve hem de James Webb Uzay Teleskobu tarafından da algılandığı belirtiliyor.

Günler sonra NASA, DART'ın Dimorphos'un yörüngesini başarıyla değiştirdiğini, yörüngenin 11 saat 55 dakikadan 11 saat 23 dakikaya indirildiğini doğruladı.

Sonuçların, bir kıyamet günü asteroidini uzaklaştırmak için ne kadar büyük bir uzay aracına ihtiyaç olacağı ve hızının ne olması gerektiği gibi konularda önemli veriler sağlayacağı belirtiliyor.

Enerji problemine çözüm: Nükleer füzyon

Lawrence Livermore Ulusal Ateşleme Tesisi (The National Ignition Facility- NIF) araştırmacıları bir dizi güçlü lazer ile çok minik bir kum tanesi büyüklüğündeki bir topağı ateşlediler ve laboratuvar koşullarında mikro bir yıldız oluşturmayı başardılar.

Ani bir hızla oluşan ve aynı hızla yok olan bu mikro yıldızda, Güneş'in merkezinde olduğu gibi hidrojen çekirdekleri çok yüksek sıcaklıkta bir araya getirilerek füzyon olayının laboratuvar ölçeğinde gerçekleşmesi sağlandı. Daha önemlisi bu süreçte, verilenden daha fazla enerji üretimi sağlandı.

Kısaltılmış adıyla NIF, ABD Enerji Bakanlığı'nın termonükleer patlamaları incelemek ve nükleer füzyon yoluyla enerji eldesi ve kullanımına yönelik araştırmalar yapmak üzere tasarlanmış bir sistem . Bu enerji kazanımıyla, NIF araştırmacıları daha önce hiç başarılamamış olanı başarmış oldular.

2022 yılı Nobel Fizik Ödülü

2022 yılı Nobel Fizik Ödülü, “dolanık foton deneyleri, Bell eşitsizliklerinin ihlalinin tespiti ve kuantum bilgi bilimine öncülük etme” alanında gerçekleştirilen çalışmalarıyla üç bilim insanı, Alain Aspect, John F Clauser ve Anton Zeilinger'a verildi.

Üçlünün ödül getiren çalışmaları, Albert Einstein tarafından "uzaktan ürkütücü eylem" olarak adlandırılan ve "kuantum dolanıklık" olarak bilinen bir kuantum etkisi üzerinedir. Araştırma sonuçlarının kuantum hesaplama, güvenli bilgi aktarımı ve algılama teknolojilerinin gelişmesinde önemli bir rol oynaması bekleniyor.

Ve 3 kitap okurlarımızla buluştu

2022, bu anlamda bizler için verimli bir yıl oldu.

Okuyucuların zaman zaman sordukları ve pandemi nedeniyle yayımını geciktirdiğimiz üç kitabı tamamladık ve artık okuyucularımıza sunuluyor. Üstte görülen fotoğraf için özellikle Prof. Dr. Servet Bal'a, benim yazım hayatına girmemde öncü rölü olan Prof. Dr. Tayfun Atay'a teşekkürlerimi iletmek isterim.

Destekleyen herkese ve özellikle tasarımını ve editörlüğünü üstlenen editör Zeynep Yeşilova'ya; basım ve yayımını üstlenen İdeal Kültür yayıncılığa içten teşekkürlerimi sunarım.

Popüler bilim kategorisinde, birbirini tamamlayan ve olabildiğince anlaşılır bir dille hazırladığımız bu kitapların keyifle okunmasını dilerim.

2023'ün ilk yarısında, "NÜKLEER KABUS" ve "YAPAY ZEKA VAROLUŞSAL BİR TEHDİT Mİ?" konulu iki kitabımız daha yayımlanmış olacak.

Bizler 2022'yi geride bırakırken zaman hızla ileriye doğru akıyor. Bir türlü açıklama getiremesek de, kimden ve nasıl olduğunu bilmesek de, yaşamın bir ödül olduğunu unutmamanızı dilerim. Hızla akıp giden zamanın akıntısına kapılmak yerine zamanda sörf yapmanızı, keyifle yol almanızı dilerim.

Derler ki: "Her sabah yeniden bir doğuştur", elbette uyanırsak!

Cumhuriyetimizin 100. yılında mutlu, sağlıklı ve huzur dolu bir Türkiye dileğiyle yeni yılınız kutlu olsun!