Rusya-Ukrayna Savaşı yakında 17. ayını dolduracak. Geçenlerde 500 günün geride kalmasıyla ilgili bazı veriler paylaşıldı.

Elbette en önemli konu ve savaşın verdiği en büyük zarar, insanların hayatıyla ilgili olanı. Kaç kişinin öldüğüyle ilgili her kafadan bir ses çıkıyor, kimseye güvenilmiyor.

Mesela, Ukraynalılar, 24 Şubat 2022'den bugüne kadar 236 bin 590 Rusu öldürdüklerini öne sürüyorlar. Rusların karşı iddiaları da genellikle daha aşağıda değil.

Savunma Bakanı Şoygu, sadece Ukrayna'nın karşı taarruzunun başladığı 4 Haziran'dan sonra 26 bini aşkın Ukraynalıyı öldürdüklerini söylüyor.

Bağımsız (ve Kremlin'e eleştirel yaklaşan) Rus yayınları Meduza ve Mediazona'nın araştırmasına göre, savaşın başından beri ölen Rusların sayısı en az 47 bin.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliğine göre, 24 Şubat 2022'den 30 Haziran 2023'e kadar Ukrayna'da 9 bin 177 sivil öldürüldü, 15 bin 993 sivil yaralandı.

Yine BM verilerine göre, Ukrayna'dan yaklaşık 11,6 milyon kişi yerinden edildi. Bunlardan 5,9 milyonu ülke içerisinde yerinden olurken 5,7 milyonu ise komşu ülkelere gitmek zorunda kaldı.

BM tecavüz ve yağma gibi suçları da saptamaya çalışıyor ama o işleri ortaya çıkarmak çok zor.

Malum, savaş genellikle "genç ve orta yaşlı erkeklerin işi" olarak görülür. "Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar" olabildiğince savaşın kapsama alanından çıkarılmaya çalışılır.

Daha önceleri Ukrayna ordusunda 50 binden fazla kadının bulunduğunu, 5 bini aşkın kadının ön cephelerde savaştığını okumuştum.

Dün şu anda Ukrayna silahlı kuvvetlerinin yüzde 30'unun kadınlardan oluştuğunu bildiren bir habere rastladım.

Bir kez daha lanet ettim savaşlara ve savaşlardan medet umanlara!

Rus kadın gazetecilerin başına gelenler

Çeçenistan, Rusya Federasyonu'nun en farklı, en kendine özgü birimi. Federal merkeze çoğu kez pek de bağlı değilmiş gibi davranan bir özerk cumhuriyet.

Yakın geçmişte iki kez Rus-Çeçen savaşı yaşandı: 1994-1996 ve 1999-2000 (bu savaşın aslında "partizan savaşı" boyutuyla 2009'a kadar devam ettiği biliniyor).

Saf değiştirerek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le anlaşan Çeçen lider Ahmet Kadirov 2004'te bir suikasta kurban gidince, yerine geçirilen oğlu Ramazan Kadirov hâlâ iktidarda ve cumhuriyeti tek başına, istediği gibi yönetiyor.

Federal yasalara uyma gibi bir derdi yok. Nasıl olsa Putin'le arası iyi. Bazen açıkça şeriatı savunuyor (birden fazla eşi olduğu biliniyor), bazen de Çeçenistan'ı sert eleştiren Rus muhaliflere yükleniyor.

Yükleniyor biraz hafif oldu. Rusya hükümetinin eski bakanlarından Boris Nemtsov gibi önemli bazı isimlerin öldürülmesinin arkasında Çeçen yönetiminin olduğu iddiaları yaygın. Rus muhalif gazeteciler de Kadirov'un yıldızının barışmadığı kesimler arasında.

Çeçenistan'la ilgili yazılarıyla öne çıkan Novaya Gazetesi'nden ünlü gazeteci ve araştırmacı Anna Politkovskaya 2006'da Moskova'da yaşadığı apartmanın asansöründe kurşunlanarak öldürülmüştü.

Gazeteci ve insan hakları savunucusu Natalya Estemirova (annesi Rus, babası Çeçendi) 2009'da Grozni'deki evinden kaçırıldıktan bir süre sonra ölü bulunmuştu.

Geçtiğimiz günlerde (4 Temmuz'da) yine Novaya Gazetesi'nden, yine bölge üzerinde yaptığı araştırmalar ve yazdığı eleştirel yazılarla tanınan bir başka Rus kadın gazeteci olan Yelena Milaşina ve avukatı Aleksandr Nemov'a Çeçenistan'a gitmelerinden çok kısa süre sonra üç araba dolusu militan saldırdı.

Avukat darp edildi ve "sakın bir daha buralara gelme" denilerek bacağından bıçaklandı. Yelena uzun süre tekmelendi, parmakları kırıldı ("sakın bir daha buralarla ilgili yazma"), saçları kesildi ve başından aşağı boya döküldü, bedende yanma etkisi yaratan özel coplarla dövüldü. Bütün vücudu yara bere içinde. Şu anda iyileşmeye çalışıyor.

Anna, Natalya ve şimdi de Yelena… Üç cesur kadın… İkisi öldürüldü, sonuncusu zor kurtuldu.

Bazı söylentilere göre Rusya yönetiminde, özellikle de ordu ve haber alma kurumunun etkili isimleri arasında "muhalif de olsalar, sonuçta bizim kadınlarımıza, Rus kadınlarına Çeçenler bunu nasıl yapar" diye yoğun bir tepki var. Ama sonuçta Putin'den bir işaret gelmediği için susuyorlar.

Başkaları da susuyor.

Çoğunluk susuyor.

Suskunluğun nelere yol açtığının o kadar çok örneği var ki zaten…

Novaya Gazetesi'nden Yelena Milaşina Çeçenistan'da saldırıya uğradı.

Hakan Aksay