İttifak ve seçim barajı ile ilgili başlıklarda düzenlemeye gidilen ve 2023 seçimlerinde uygulanacak olan Seçim ve Siyasi Partiler Yasası, 6 Nisan 2022 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş oldu. Ancak Anayasa'nın 67/6 maddesine göre seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde uygulanamaz. Yani yeni yasal düzenlemeye göre ancak 6 Nisan 2023 tarihinden sonra seçim yapılırsa bu yasal değişiklikler uygulanabilecektir. Buna göre değişiklik 9 Nisan 2023 ile 18 Haziran 2023 tarihinde yapılacak seçimlerde uygulanabilir.

Seçim takvimi, Milletvekili Seçim Kanunu'nun 6. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun'a göre oy verme gününden geriye doğru hesaplanacak 60 günlük sürenin ilk günü seçim takviminin başlangıç tarihidir. Aksi bir karar alınmadıkça, seçim tarihi 18 Haziran 2023, seçim takviminin başlangıç tarihi de 18 Nisan 2023'tür.

Seçim kararının 6 Nisan 2023 tarihinden önceki bir tarihte alınması halinde, yapılan değişikliklerin uygulanması ve yapılacak seçimlerde hangi yasanın uygulanacağı konusunda bir tartışma yaratsa da; Anayasa'nın 67. maddesinin son fıkrası "bir yıl içinde yapılacak seçimler" hükmüne yer verdiği için, "hangi yasanın uygulanacağı" sorusuna, "seçim kararının alındığı tarih değil, seçimlerin yapıldığı tarih" yanıtını vermek zorunlu hale gelmiştir. Yani, seçim kararının alındığı tarih esas olarak alınmadığından, bu tartışmanın hukuki bir karşılığı da yoktur.

Seçimlerin yenilenmesi kararı, Meclis üye tamsayısının 5'ter 3'ü, yani 360 milletvekilinin oyu ile ya da Cumhurbaşkanı kararıyla verilebilir. Buna göre, seçimlerin yenilenmesine Cumhurbaşkanı karar verirse, kararın verildiği günden itibaren 90 günü takip eden ilk pazar günü oy verme günüdür.

Eğer kararı Meclis vermişse, seçim gününün hangi gün olacağını Meclis belirler.

Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verildiği takdirde Yüksek Seçim Kurulu (YSK), seçimlerde belirlenen süreleri kısaltarak uygulayabilir.

TBMM'deki muhalefet partilerinin desteği olmadan iktidarın Meclis'te erken seçim kararı alması mümkün değildir. Muhalefetin 6 Nisan 2023 tarihinden sonra alınacak bir erken seçim tarihi kararına sıcak yaklaşmadığı dikkate alınırsa, seçimlerin 18 Haziran 2023 tarihinden önceki bir tarihte yapılmasına ancak Cumhurbaşkanı karar verebilecektir. Fakat böyle bir durumda, Cumhurbaşkanı'nın seçim tarihinden 90 gün önce bu kararı alması gerekir. YSK'nın seçim süresini 45 güne kadar kısaltma yetkisi burada uygulanamaz çünkü Anayasa süreci kesin olarak belirlemiştir. Cumhurbaşkanı seçim tarihi belirleyemez. Cumhurbaşkanı sadece seçimlerin yenilenmesine karar verir, süreci ise YSK belirler. Ancak Meclis karar alırsa ve karar alınan tarihle seçim tarihi arasında 60 gün yoksa bu durumda YSK seçimde uygulanacak süreleri kısaltabilir.

Mevcut Cumhurbaşkanı'nın görev süresi tartışmalarından bağımsız olarak, eğer devam etmekte olan dönem, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ilk dönemi olarak kabul edilir ise seçimlerin yenilenmesi kararının kimin tarafından alındığının Cumhurbaşkanı'nın tekrar aday olması konusunda bir etkisi olmayacaktır. Buna göre, yapılacak olan seçimde Cumhurbaşkanı'nın 2. dönem için seçildiğini olası kabul edersek ancak Meclis'in karar vermesi durumunda üçüncü dönem için aday olabilecektir. Cumhurbaşkanı'nın bu dönem seçimleri yenilemeye karar vermesi, Cumhurbaşkanı'nın hukuki durumunda bir değişiklik yaratmayacak yani tekrar adaylığı konusuna bir etkisi bulunmayacaktır.

Tekrar adaylık tartışmasını değerlendirecek olursak:

Cumhurbaşkanı Erdoğan Anayasa'ya göre çok açık bir biçimde "tekrar aday olamaz". Ancak bu tartışmaların bir hukuk devletinde yapıldığını da unutmamak gerekir. Mevcut YSK yapısına göre bu tartışmaları yapmak beyhudedir sadece tarihe şerh düşülebilir.

Bülent Yücetürk